GORE-TEX og önnur öndurnarefni.
Gore-tex er þunn himna sem virkar nánast eins og mannshúðin. Þ.e.a.s. Utanaðkomandi vatn síast ekki inn en gufa og sviti síast út.
Hvernig virkar Gote-tex ?
Gore-tex himnan er samsett úr miljörðum að hárfinum holum pípum og eru yfir 1 miljarður pípa á cm2. Hvert pípa er 20.000 sinnum minni en vtnsdropi en 7000 sinnum minni en svita molikulið. Þers vegna á gufa eða sviti auðvelt með að þröngva sér út um efnið en vatn kemmst ekki inn. Ekki einusinni við mikinn þrísting. Gore-tex heldur vatni í 77 metra hárri vatnssúlu án þess að leka.
Hvað gerir það svona sérstakt. ?
Um leið og Gore-tex er vatns og vindhelt hleypir það út gufu. Heita loftið sem líkaminn gefur frá sér gufar hægt og sígandi út. Gore-tex virkar jafn vel í miklum kulda eins og í miklum hita. Gore-tex þolir 240 stiga frost og 270 stiga hita. Það skemmist ekki við sólarljós og það eldist ekki. Enda ekki skrítið að það efni er notað í flestan jöklafatnað.
Af hverju blæs ekki í gegn um Gore-tex þegar það hlypir út gufu. ?
Stærð fíbrana (rörana) og lega þ.e.s. efnið er fléttað oreglulega en liggur ekki samsíða það gerir það að verkum að það er vindþétt sem betur fer því að loftið sem er á milli húðar og Gore-tex efnisins heldur á manni eðlilegu hitastigi.
Ytra efnið er blautt lekur þá Gore-tex efnið. ?
Nei en ef ytra efnið er blautt þá fær maður tilfinningu að maður sé blautur og rakur einnig verður maður blautur af svita ef að stöðugur þrístingur er utanfrá t.d. eftir bakpokaólar og ef lengi er staðið úti í vatni sem gerir vöðlur þéttar á manni og svitinn kemst ekki út. En þegar þú kemur upp úr hylnum þá þornar þú mjög fljótt þar sem uppgufun verður strax.
Svitnar maður minna í Gore-tex fatnaði og vöðlum ?
Nei líkaminn svitnar alveg eins í Gore-tex og venjulegum flíkum en Gore-tex hleipir út um sig svita og gufu svo minni hætta er á að maður svitni og kólni. Rétt klæddur undir skiptir mikklu máli það er til dæmis ekki gott að vera í bómullarfatnaði innundir vegna þess að fíberþræðirnir í ullinni draga í sig raka og geriri mann blautann og kaldann. Best er að vera undirfatnaði úr gerfiefni td fíber eða flees.
Ysta lagið (efnið að utaverðu)
Efnið sem Gore-tex er púnklímt innaná ( GT VÖÐLUR). Skiptir miklu máli hvað endingu varðar á Gore-tex það þarf að vera sterkt og má hellst ekki teyjast mikið og enn betra ef það er á einhvern hátt vatnsfráhrindadni. Gore-tex má þvo við 30 til 40 gráður og til að auka vatnsfráhrindieginleika ytra efnis má setja Gore-tex í þurkara í smá stund einnig má líka strauja flíkina eða vöðlurnar. Ef veitt er í salltvatni er nauðsynlegt að skola vöðlurnar því að saltkristallarnir binda raka og opna Gore-tex þá fer að leka. Þetta á að gera við allann fatnað sem blotnar í salti sem og skótau. Sumir segja að Gore-tex virki ekki neitt það sé bara plat. Gore-tex er viðkvæmt fyrir óhreinindum og ættu menn að þrífa flíkina og skóna regluleg einnig að bera feiti eða vatnsfráhrindandi efni eftir því hvert efnið í ytra byrgðinu er. Gore-tex má þvo eins oft og maður vill það eru engin efni í Gore-tex sem eiðast eða gufa upp.
Neoprane Vöðlur og fatnaður.
Meðhöndlun og geymsla á vöðlum (Neoprane) er ekki mjög erfið en fyrst og fremst er að þurka þær og þvo, á milli veiðitúra þvo þær bara með venjulegu þvottarefni en bara með köldu eða volgu vatni og skola vel hengnja þær svo upp á böndunum á meðan þær eru að þorna við eðlilegan stofuhita snúa þeim svo við og geyma hangandi á hvolfi ( Vöðluhankar ) en Gore Tex má þvo í þvottavél á lægsta hita. Verst er að geyma allar vöðlur í brotum böglaðar saman þá springur gúmmíið og endist mun skemur. Líftími vöðla fer eftir geymslu og meðferð. Einnig aldri gúmmíisins í flíkini. Venujlegur líftími er ca 3-5 ár en fer efti notkun og geymslu auðvitað. Þegar farið er í veiðitúr er mjög gott að hafa þær í pokum eða töskum, hnjask og högg frá öðrum hlutum getur hoggið gúmmíið og marið sem er á milli nylonlagana. Í flestum tilfellum er ekki erfitt að gera við vöðlur en fer það eftir meðferð. Borðar eru límdir á sauma og samskeiti. En mykið er notalð ACUASURE límið eða svipað sem er polyurethan lím sem þenur síg í úveggi gatssyns við komú í súrefni.
Vöðluskór
Skórnir bæði á vöðlunum og þeir sem eru notaðir á sokkavöðlur eru eilítið vandmeðfarnari en vöðlurnar sjálfar en þeir þurfa góða umhirðu ef þeir eiga að endast eitthvað svo sem í leður skó á alltaf að setja í skóspennur og haldast þeir þá beinir en ekki krumpaðir einnig kiprar leðrið sig þegar það þornar, einnig að láta gera við þá áður en saumar rakna upp svo þeir fyllist ekki af sandi einnig er nauðsynlegt að skoða skóna vel að innan þvi er það eru göt eða slit þá getur það skaðað völurnar mjög fljótt.Nauðsynlegt er að þvo skóna mjög vel og oft því að leður springur, ekki bara við vatnið heldur er það skíturinn sem þornar í mettaða vatninu og harðnar þá leðrið og springur sama gyldir un flset gerfiefni.Gott er að skypta um innri sólana (leppana) annað slagið og hafa með sér auka reimar. Gott er að skypta um innri sólana (leppana) annað slagið og hafa með sér auka reimar.
Filltið
Svo eigum við að láta skypta um filltið áður en það er slytið í gegn. Minna mál að skipta og ekki neinn aukakostnaður. Nauðsynlegt er að þvo skóna mjög vel og oft því að leður springur ekki bara við vatnið heldur er það skíturinn sem þornar í mettaða vatninu og harnar þá leðrið og springur sama gildir un flset gerfiefni. Til eru nokkrar gerðir af fíllti en flest þau sem eru á markaðnum í dag eru mjög góð einnig eru naglar í filltinu og skiptir þá máli að þeir séu með stórum og flötum haus að innanverðu svo þeir fari ekki geng um gatið og hverfi. Gott er að skola fillt botnana, það sama er þar eins og önnur efni það slitnar fyrr ef það er skýtugt þegar þú byrjar að nota þá aftur eftir síðasta túr.
Smá fróðleikur í lokinn.
Einstaklingur sem náð hefur ca 75 ára aldri hefur að meðaltali gngið 115 þúsund kílómetra um æfina sem er ca 2,5 hringur í kring um hnöttinn og er það að meðaltali 450 skref á klukkutíma. Við gang er álag á hvorn fót venulegt eða ein og hálf líkamsþyngd við hvert niðurstig, en við létt skokk er það 3x þyngd manns. Svo gott er að vera meðvitaður um hvernig skórnir okkar eru sem flytja okkur milli staða. Gera skal við slitna skó svo komist verði hjá óþarfa kvillum seinna meir. ( slitgit, tognun og þessháttar ).
